Nowe oblicze motorsportu: World Figure 8

Wyścigi samochodowe przybierają bardzo różną formę. Na świecie organizowane są zawody dla niemal każdej kategorii samochodów, od małych miejskich pojazdów (Kia Picanto) przez wyścigowe bolidy i prototypy aż po ciężarówki. Zróżnicowany bywa także format zawodów, od kilku minutowych sprintów po wyścigi 24-godzinne.

Figure 8 wybiega jednak dużo dalej poza znaczenie określenia „wyścig samochodowy”. Zawody odbywają się na torach w kształcie cyfry 8, a skrzyżowanie po środku toru zwane jest crossover lub X. Taki układ przyczynia się do częstych kolizji. Zawody te wymagają przede wszystkim dobrego wyczucia czasu, by bezkolizyjnie, ale i bez zbędnej straty czasowej pokonywać skrzyżowanie. W Kanadzie wyścigi te często towarzyszą zawodom Destruction Derby. Tor wytyczany jest zazwyczaj poprzez postawienie po środku trasy przeszkód, betonowych barier lub samochodów, które wyznaczają skrzyżowanie. Zawody Figure 8 cieszą się największą popularnością w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.

Historia

Wyścigi Figure 8 powstały po II Wojnie Światowej, w latach 40-tych. Tory, na których rozgrywano wówczas zawody, miały mosty – w związku z czym trasa nie krzyżowała się ze sobą. Według historyków pierwszym obiektem ze skrzyżowaniami był najprawdopodobniej otwarty w 1941 roku Indianapolis Speedrome o długości 1/5 mili (322 m). Dyscyplina zyskała ogólnokrajową popularność, gdy zawody zaczęto pokazywać w emitowanym przez telewizję ABC programie Wide World of Sports.

Najczęściej transmitowano zawody na Islip Speedway w Islip w stanie Nowy Jork. Według Tima Frosta, dziennikarza z National Speedway Directory, około 60 z 1 000 owali w USA organizuje wyścigi Figure 8. Trzy czwarte z nich ma nawierzchnię ziemną. W zawodach biorą udział najczęściej samochody seryjne, w których dokonano zaledwie drobnych modyfikacji w celu odchudzenia i poprawy bezpieczeństwa (usunięcie szyb, dodanie klatki bezpieczeństwa). Czasem montowane są również tylne skrzydła zwiększające docisk. W zawodach biorą udział samochody różnych klas. Ze względu na długość pojazdów zoraz większą popularność zyskują wyścigi z udziałem szkolnych autobusów.

Fot. lacar.com / Wyścig Figure 8 na torze Irwindale Speedway w Kalifornii

Wypadki

Ostatnim zawodnikiem, który zginął podczas zawodów na Indianapolis Speedrome, był Dale Caldwell, który poniósł śmierć 24 czerwca 1960 roku. Caldwell prowadził wówczas w wyścigu, gdy na 8 okrążeniu zderzył się na skrzyżowaniu z innym zawodnikiem. Uderzenie było na tyle silne, że zerwało jego pas bezpieczeństwa, a on sam wyleciał częściowo z samochodu i został później przygnieciony przez pojazd. Kierowca został przetransportowany do St. Francis Hospital, lecz nie udało się go uratować.

The New York Times podaje, że w latach 1998-2010 na 60 amerykańskich torach zginęło co najmniej 3 zawodników (nie uwzględniając wyścigów autobusów szkolnych). Nowsze dane nie są dostępne, ponieważ Figure 8 Racing nie posiada organu nadzorującego zmagania, jak NASCAR czy IndyCar.

World Figure 8

Wyścig World Figure 8 odbywa się co roku na Indianapolis Speedrome i jest najważniejszą imprezą w tej dyscyplinie. W zawodach może wziąć udział każdy, kto ma skończone 16 lat. Tor w kształcie ósemki jest w pełni asfaltowy. Zawodnicy mogą korzystać z całej jego szerokości, lecz muszą minąć z odpowiedniej strony cztery znaczniki, aby okrążenie zostało zaliczone. Trwające 3 godziny zawody po raz pierwszy rozegrano w 1977 roku. Wówczas wyścig został zakończony po 1 godzinie i 48 minutach z powodu niekorzystnych warunków pogodowych.

Wtedy na prowadzeniu znajdował się Jim Fox, który został pierwszym zwycięzcą zawodów. Opady deszczu jeszcze dwukrotnie zakłócały rywalizację, w roku 1989 i 1990, w obu przypadkach wyścig przerywano i kontynuowano następnego dnia. Najbardziej utytułowanym kierowcą w historii World Figure 8 jest Jack Dossey Jr, który wygrał wyścig sześciokrotnie w latach 1993-1994 oraz 1996-1999. Kenny St John może pochwalić się natomiast pięcioma triumfami z rzędu w latach 1978-1982.

Fot. RaceFan 8.0 / Jeden z pojazdów, które uczestniczyły w wyścigu World Figure 8 w 2017 roku

Format zawodów

Rywalizacja rozpoczyna się w piątek, kiedy to odbywają się kwalifikacje. Każdy zawodnik ma tylko jeden wyjazd na tor, podczas którego może wykonać dwa okrążenia. Dziesięciu najszybszych zawodników awansuje do sobotniej sesji Q1.

Pozostali kierowcy są przydzieleni do jednego z dwóch wyścigów kwalifikacyjnych. Czołowa piątka każdego z nich awansuje do sobotniej sesji Q1 (gdy zgłoszonych jest ponad 50 zawodników, rozgrywane są trzy wyścigi kwalifikacyjne, a do Q1 awansuje czołowa czwórka z każdego z nich).

W sobotę rozgrywane są sesje kwalifikacyjne Q1 oraz Q2. Sesja Q1 decyduje o kolejności startowej pierwszej dwudziestki. Q2 decyduje o pozycjach startowych od 21 do 28 (lub od 23 do 30, jeśli zgłosiło się ponad 50 zawodników). Każdy kierowca ma dowolną liczbę prób, ograniczony jest jednak przez czas trwania sesji. Każda próba składa się z dwóch okrążeń, a o kolejności startowej decyduje najlepszy czas okrążenia.

Wyścig trwa 3 godziny, a jeśli zostanie przerwany, uznany jest za oficjalny tylko jeśli zawody trwały przynajmniej 2 godziny. Do startu dopuszczonych jest maksymalnie 28 pojazdów, a w przypadku, gdy zgłoszonych jest ponad 50 zawodników, limit ten zostaje zwiększony do 30.

Pojazdy

Biorące udział w rywalizacji pojazdy oparte są na konstrukcji starych Chevroletów Camaro i Pontiaców Firebirdów, a koszt ich budowy wynosiło około 40 000-50 000 dolarów. Do napędu wykorzystywane są silniki Chevroleta oraz Forda, które generują od 600 do 800 KM. Masa minimalna wynosi 1066 kg. Samochody muszą mieć dach, dozwolone jest stosowanie tylnych spojlerów. Każdy pojazd obowiązkowo wyposażony jest w standardową klatkę bezpieczeństwa, którą zaprojektował Dennis Love, szef stewardów na Speedrome. Każdy kierowca musi posiadać ognioodporny kombinezon i rękawice, kask oraz system ochrony kręgosłupa w odcinku szyjnym.

Podsumowanie wyścigu Figure 8 z 2018 roku

Opinie

Dziennikarz komentujący Indianapolis 500, Donald Davidson, wypowiadał się o cyklu w następujący sposób: – Pamiętam, jak oglądałem je w latach 80. i myślałem wtedy – to jest zabawne. Jak dłużej popatrzyłem, zrozumiałem, że wymaga to dużych umiejętności. Wtedy pomyślałem 'to coś więcej, niż ludzie uważają. Wymaga to odwagi i kalkulacji.

O kalkulacji potrzebnej do bezkolizyjnego pokonywania skrzyżowań opowiadał zwycięzca Word Figure 8, Ben Tunny: – Mój mózg robi wtedy lekką przerwę. Jednak, jeśli oglądasz to z trybun, nie widzisz żadnej pauzy. Kiedy tylko wyjdę z zakrętu, mój mózg w czasie pstryknięcia palcami analizuje, czy przemknąć przed rywalem, czy poczekać.

Nie zawsze jednak udaje się właściwie ocenić sytuację. – Miałem naprawdę groźny wypadek we wrześniu zeszłego roku na Jeffersonville” – powiedział Tunny. – Złamałem rękę i musieli mnie wycinać z samochodu – dodał.

– Zdrowy rozsądek podpowiada, że nie bierzesz dwóch samochodów i nie rozpędzasz ich do 70-80 mil/h – powiedział zwycięzca World Figure 8 z 1988 roku, Leonard Basham.

– Zdecydowanie jest to jeden z najbardziej niebezpiecznych rodzajów sportów motorowych – ocenił Craig Clarke, posiadający na Florydzie firmę Track Rescue zajmującą się zabezpieczeniem torów i pokazów kaskaderskich. – Przecinasz tor w poprzek i prawdopodobieństwo uderzenia przez innego kierowcę jest duże.

O World Figure 8 wypowiadał się także Gordon Brown, były kierowca wyścigowy zaangażowany w tę kategorię: – Dla kierowców Figure 8 to jest Daytona 500, Indy 500 i wszystko inne połączone w jedno.

Zawody Figure 8 są zdecydowanie jednymi z najbardziej nietypowych wyścigów samochodowych. Mimo iż na pierwszy rzut oka mogą się wydawać imprezą, która ma dostarczać publiczności jedynie efektownych wypadków, w rzeczywistości wymagają od zawodników dużego refleksu, wyczucia czasu i odwagi. Oczywiście Figure 8 raczej nigdy nie zdobędzie sławy wyścigów Indianapolis 500 czy Daytona 24h, ale dla pasjonatów motosportu nie ma to znaczenia. Najważniejsza jest możliwość zasiadania za sterami wyścigowej maszyny i jak najszybszego pokonywania kolejnych zakrętów.