Ruletka podczas zakupu auta używanego. Czy może być transparentnie?

Zakup samochodu używanego to prawdziwe wyzwanie

Zakup samochodu używanego to proces emocjonujący i często przynoszący ambiwalentne uczucia. Jednym z nich z pewnością jest stres związany z obawą przed dokonaniem niewłaściwego wyboru. Finalizacja transakcji wcale nie daje gwarancji zakupu auta, które będzie można przez następne lata bezproblemowo użytkować, a później odsprzedać. Dlaczego tak się dzieje? Jak wynika z badań przeprowadzonych przez SW Research na zlecenie autoDNA, polski rynek aut używanych ma duży problem z transparentnością. Kierowcy są już tym zmęczeni – oczekują uczciwych ofert, bo nie chcą marnować czasu. Za samochody z udokumentowaną i pewną historią są poza tym w stanie zapłacić więcej, niż za przysłowiowego kota w worku.

autoDNA przygotowało obszerną publikację poruszającą problem transparentności rynku motoryzacyjnego. Składają się na niego zarówno oferty kupna-sprzedaży pojazdów, jak i zachowania uczestników tego rynku. Raport porusza ważne kwestie, związane z terminologią „asymetrii informacji” oraz „lemon car” (tzw. „samochodów-cytryn”).

W analizie opisana jest także problematyka związana z postawieniem wyraźnej granicy między profesjonalnymi sprzedawcami aut używanych i nieuczciwymi handlarzami z szarej strefy. Tematyka raportu zdaje się być stricte motoryzacyjna. Tak naprawdę dotyka jednak globalnego problemu o charakterze społecznym, o którym mówi się nadal za mało.

autoDNA ma prosty sposób na poprawienie transparentności rynku

„Aż 70% kierowców kupujących doświadczyło świadomej manipulacji ze strony sprzedającego auto. W najlepszym przypadku nie dowiedzieli się całej prawdy o interesującym ich samochodzie a w najgorszym, zostali po prostu okłamani. Około 12% polskich kierowców spotkało się z sytuacją, w której sprzedający zamieścił w ogłoszeniu niepoprawny lub fałszywy numer VIN. Bardziej niepokojący jest jednak fakt, że 18% kierowców kupujących samochody z ogłoszeń internetowych miało problem z pozyskaniem takiego numeru od sprzedającego. Oznacza to jawną próbę ukrycia historii samochodu” – mówi Mariusz Sawuła, Prezes Zarządu właściciela marki autoDNA.

Jak długo będziemy musieli mierzyć z tego rodzaju problemami? Okazuje się, że ich rozwiązaniem jest z pozoru niewinny, 17-cyfrowy numer VIN, którym opatrzony jest każdy pojazd na świecie. VIN jest unikalny dla każdego modelu, jak ludzkie DNA. W momencie, w którym transakcja kupna-sprzedaży pojazdu będzie uwiarygodniona raportem historii pojazdu z rozkodowanym numerem VIN, automatycznie staje się transparentna.

Badania przeprowadzone przez SW Research pokazały jednak, że świadomość społeczeństwa na temat numerów VIN jest nadal na tyle niewielka, aby móc skutecznie egzekwować tego rodzaju informacje w ogłoszeniach. Dlatego raport autoDNA wyjaśnia dokładnie, o co chodzi z tym VIN-em oraz omawia rynek motoryzacyjny w tym kontekście. 

Czym jest numer VIN? 

Dlaczego VIN jest tak ważny w odzyskaniu zaufania do rynku aut używanych? VIN to skrót z angielskiego Vehicle Identification Number. Oznacza unikalny numer identyfikacyjny pojazdu – nie ma dwóch samochodów z takim samym numerem VIN. Numer VIN daje możliwość zdobycia dużej ilości informacji na temat konkretnego pojazdu. Jego sprawdzenie umożliwia odczytanie dwóch rodzajów informacji. Przede wszystkim kraju produkcji auta, rocznika, wersji wyposażeniowej, koloru, rodzaju nadwozia i innych danych “fabrycznych”. Ponadto po numerze VIN można sprawdzić dane zawarte w rejestrach rządowych, ubezpieczeniowych oraz wielu innych. Zbiór tych informacji może stworzyć ciekawy obraz przeszłości auta z całej historii użytkowania, a to z kolei podnosi jego wartość w oczach kupującego.

Badanie autoDNA i SW Research prezentuje ciekawe dane. Prawie 80% polskich kierowców uważa, że w każdym ogłoszeniu sprzedaży samochodu powinien znajdować się jego numer VIN. Jednocześnie tylko 16% badanych zdaje sobie sprawę z tego, jak wiele informacji o samochodzie można sprawdzić na podstawie numeru VIN. Najczęściej badani wskazują na podstawowe  informacje o samochodzie, takie jak rok produkcji, markę i model czy datę pierwszej rejestracji. Ponad połowa respondentów wie, że dzięki numerowi VIN można sprawdzić historię wypadkową samochodu.

Numer VIN także w administracji rządowej

Od kilku lat numer VIN zaczął być też stosowany  przez administrację rządową do wzmocnienia transparentności oraz efektywności wolnego rynku oraz jakości produktów na nim oferowanych, a w konsekwencji jakości aut oferowanych w Polsce. Przede wszystkim od 2014 r. gromadzone są informacje na temat przebiegu pojazdów przy obowiązkowym badaniu technicznym. W tym samym roku uruchomiono rządowy portal www.HistoriaPojazdu.gov.pl. Możemy tam za darmo sprawdzić informacje m.in. na temat danych technicznych, okresowych i dodatkowych badań technicznych. Znajdziemy tam również dane o odczytach drogomierza danego pojazdu, a od 2020 r. również o szkodach istotnych.

„Funkcjonowanie www.HistoriaPojazdu.gov.pl to przykład najlepszych wzorców, jeżeli chodzi o współpracę sektora państwowego i prywatnego. Wspólne działania na rzecz walki o transparentny rynek aut używanych są doceniane przez użytkowników. Potwierdzają to wyniki – od maja 2020 r. miesięczna liczba wyszukiwań w portalu niemal się podwoiła” – podkreśla Marek Zagórski, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odpowiedzialny za cyfryzację. Dodaje, iż pokazuje to też, jak wzrasta świadomość kierowców i jak ważny jest dostęp do rzetelnych danych. Szczególnie w przypadku osób, które planują zakup używanego samochodu.

Asymetria informacji i czy można jej zaradzić?

Przede wszystkim w wielu ogłoszeniach informacje o faktycznym stanie technicznym auta są ukrywane przed kupującymi przez sprzedających. Dochodzi do tzw. asymetrii informacji. To sytuacja, w której jedna strona transakcji ma zdecydowaną przewagę nad drugą – wie dużo więcej o przedmiocie transakcji i może wykorzystać tę wiedzę na swoją korzyść kosztem kupującego.

Część osób sama się dyskwalifikuje z rynku, gdyż nie umieszcza raportu historii pojazdu, a nawet numeru VIN. Takie praktyki to dla wielu kupujących sygnał ostrzegawczy. Numer VIN może zostać podany po kontakcie telefonicznym czy mailowym. Sam fakt ukrywania tak podstawowej informacji powoduje jednak, że do tego kontaktu może w ogóle nie dojść.

Niemal 67% badanych, którzy skorzystali ze sprawdzenia samochodu na podstawie numeru VIN, jest zadowolona z uzyskanych informacji.  Osoby niezadowolone za powód najczęściej wskazują na to, że raport nie zawierał tylu informacji, ilu się spodziewali.

Co nas czeka? Raport autoDNA prognozuje przyszłość

„W najbliższym roku i latach kolejnych nastąpi dalsza profesjonalizacja i cyfryzacja procesu sprzedaży aut używanych. Sprzedający, w tym profesjonalni dealerzy, zauważają, że można świadomie wybierać auta wystawiane na sprzedaż. To także różnicowanie oferty w zależności od preferencji klientów dotyczących historii pojazdu. Jednocześnie można zadbać o wiarygodność oferty, swój wizerunek i czas klientów. Uniknięcie sprzedaży auta cytryny, czyli takiego z wadami, nieświadomemu kupującemu, będzie decydować o przyszłości ich biznesu” – mówi Mariusz Sawuła.

Z pełnym raportem autoDNA możecie zapoznać się tutaj – Publikacja “Koniec ruletki podczas zakupu aut używanych”.

Bezpłatny raport z Centralnej Ewidencji Pojazdów dostępny jest na stronie rządowej www.historiapojazdu.gov.pl. Strona prezentuje pojazdy zarejestrowane w Polsce, ale nie tylko. Dla posiadaczy profilu zaufanego to także dane pochodzące z wybranych krajów europejskich (m.in. z Niemiec, Francji, Belgii, Holandii, Szwecji), a także USA i Kanady. Każdy poszukujący większej ilości informacji i sprawdzenia historii uszkodzeń, ewentualnych zdjęć pojazdu, napraw czy informacji na temat przebiegów może sprawdzić ofertę raportów sprawdzających historię pojazdu, dostępnych na www.autoDNA.pl.

autoDNA zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem informacji na podstawie numeru VIN od 2010 r. Baza firmy jest regularnie uzupełniana. W ciągu 10 lat zgromadzono już mnóstwo danych z Europy i świata. Firma pozyskuje dane m.in. z Niemiec, Francji, Belgii, Słowenii, Litwy, Łotwy, Estonii, Szwajcarii, Szwecji, Austrii, Norwegii, Niderlandów, Czech, Węgier, Rumunii oraz Danii. Tym samym pokrywa zdecydowaną większość rynków, z których do Polski sprowadzane są pojazdy.